Vriend én vijand in één: emotioneel eten

"Geen enkel dieet kan slagen, als we onze met schuld, boete en schaamte beladen relatie met voeding volhouden. Voedsel lijkt je vriend in moeilijke tijden, maar in realiteit is het je vijand: door emotioneel eten val je niet af of kom je zelfs bij en je voelt je continu slecht over jezelf", aldus psychologen.

De meerderheid van de vrouwen is dan ook continu, met wisselend succes, op dieet. Van het moment we de link leggen tussen wat we eten en hoe we er uit zien, wordt voeding meer dan een noodzakelijkheid om ons in leven te houden. 

Het wordt onze vriend, en tegelijk onze vijand. Onze houding tegenover voeding verraadt veel van ons wereldbeeld, waarden en zelfbeeld. Als gulden regel geldt: hoe gezonder je zelfbeeld, hoe gezonder je relatie met voeding. 

Beloning en troost
Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. De meeste culturen draaien rond voeding. Je krijgt een snoepje als je braaf bent, een kopje koffie om je te troosten en je wordt aangemoedigd tot 'troosteten' na een relatiebreuk of sterfgeval. Op zich is dat niet zo problematisch, behalve dat velen zich om deze emotionele drijfveren overeten. Dat is te verklaren doordat we onszelf ook vaak voeding ontzeggen, iets waar we ook trots op zijn.

Rebellie
Een schizofrene relatie met voeding dus, en dus is 'gewoon minder eten', voor velen onmogelijk tot we echt begrijpen wat ons eetgedrag drijft. Voor velen is het iets dat hen toekomt. Ze werken al hard, voeden de kinderen op, zorgen voor ouders, man en vriendinnen... en op het eind van de dag, willen ze graag die muffin of dat ijsje. Iets dat ze verdiend hebben, iets waar ze liever niet over nadenken of voor strijden want de energie gaat al naar zoveel andere terreinen. 

Niet dat er lang van dit cadeautje genoten wordt. Niet lang daarna komen gevoelens van schuld, mislukking en zelfs depressie bovendrijven.. wat op zijn beurt troosteten aanmoedigt. De zelfdiscipline die vereist is om op tijd te stoppen met eten, wordt vaak niet gehaald omdat veel overeters al vaak nee moeten zeggen tegen eten. Toch (verder) eten is dan bijna een daad van rebellie. 

Hopeloos en verloren
Is het dan hopeloos en verloren? Gelukkig niet. Deze zeven tips kunnen helpen om je hersenen en je lichaam op één en dezelfde lijn te krijgen als het gaat over eten. 

1)    Waarom wil je af vallen?
Gewicht verliezen is voor veel mensen de eerste stap naar een beter leven: een strakker lijf, meer zelfvertrouwen, een nieuwe job, een nieuwe relatie. Maar is afvallen echt noodzakelijk om die doelen te bereiken? Door ze te linken hoop je gemotiveerder te zijn om af te vallen, maar de waarheid is dat je gedesillusioneerd geraakt als je niet (snel) genoeg afvalt. 

Als gewicht verliezen 'puur' wordt bekeken voor wat het waard is (gezonder worden), dan is je gewicht minder verbonden met je zelfvertrouwen. Je algemeen welbevinden stijgt, en wie weet wordt het wel gemakkelijker. Tegelijk kan je je andere doelen wél bereiken door je te focussen op andere wegen.

2)    Voor wie wil je afvallen?
Als je alleen maar gewicht wil verliezen omdat je partner je dan liever ziet, omdat je moeder het zegt of omdat je collega's je uitlachen, dan ben je verkeerd bezig. Er is maar één persoon voor wie je het moet doen, en dat is: jezelf. Afvallen draait om jezelf beter voelen, en zelf gezonder worden. Als je dieet mislukt en het is met iemand anders gelinkt, dan bestaat de kans dat je negatieve gevoelens ten opzichte van die persoon/personen zal ontwikkelen. 

3)    Maak het niet te moeilijk
De meeste diëten zijn geboren om te mislukken. Dit terwijl een mislukt dieet een verwoestend effect kan hebben op hoe we ons voelen en over onszelf denken.  Wie op dieet wil, moet alle factoren die te maken hebben met gewichtsverlies incalculeren: lichaamsbouw, lengte, metabolisme, levensstijl, stressfactoren enzovoort. Elke factor moet aangepakt worden, voor het dieet effectief kan zijn.

4)    Haast en spoed
Het is een ziekte van deze tijd: we willen alles onmiddellijk, ook tien kilo afvallen. Maar afvallen en je levensstijl aanpassen is een werk van lange adem, met trage en soms haperende resultaten, met voor- en achterwaartse stappen. Je moet moeite blijven doen, de draad steeds opnieuw oppikken, en volhouden. Geen drastische maatregelen voor één week en dan weer 'normaal' gaan doen. Blijvende veranderingen, dat is nodig.  

5)    Reality check
Met een nieuw gewicht, komt een nieuw lichaam en daarbij hoort een nieuw leven. Sommigen gaan daarvan zo aan het dromen dat ze alvast kleren in de 'juiste' maat kopen, en reisplannen maken. Ze kunnen niet wachten om die nieuwe versie van zichzelf tegen te komen. 

Het probleem is dat de toekomstdromen het heden in de weg staan. Het verschil met de realiteit is groot, vaak te groot, en dat werkt ontmoedigend. Diëten is een verandering van levensstijl, maar het verandert daarom niet je hele leven - of toch niet vanzelf. Als je een ander leven wil, zal je het zelf moeten veranderen, in plaats van te wachten op je nieuwe gewicht en lichaam. 

6)    Sluit vrede met voeding
Voeding is niet je vijand, noch een goddelijke ervaring. Eten om jezelf te troosten of op te peppen, is niet te vermijden. Slip je dus eens, en eet je een zak chips of een reep chocolade, voel je dan niet schuldig. Erken dat je dat nodig had, en denk er niet te veel over na. Eén keer heeft geen onherstelbaar effect op je dieet. Hoe meer je de emotie uit voeding kan halen, hoe beter.

7)    Je bent het waard
We hoeven er geen doekjes om te winden: veel mensen die worstel met hun gewicht, worstelen ook met hun zelfbeeld. Ze zijn niet goed genoeg, niet mooi genoeg, niet strak genoeg... wat leidt tot negatieve gevoelens en emotioneel eten. 

Denk eens goed na over wat je verdient. Na een stresserende dag, kan een pot ijs een goed idee lijken, maar lost het ook het echte probleem op, namelijk dat je eerder een stressmanagementplan nodig hebt? Neen. Door je zelfbeeld te linken aan je voeding, versterk je enkel de negatieve gedachten. 

We moeten onszelf onvoorwaardelijk graag zien, niet op basis van het aantal calorieën dat je hebt ingenomen. Alleen dan schat je jezelf genoeg naar waarde om een gezonder leven te gaan leiden.